Met bidden alleen ben je er niet, weten de broeders van Abdij Koningshoeven
Op Kerstavond zal ook in Abdij Koningshoeven de geboorte van Jezus plechtig worden aangekondigd. Tegelijk is de abdij waar het trappistenbier La Trappe wordt gebrouwen een miljoenenonderneming waar duurzaamheid vooropstaat. 'We willen uiteindelijk meer aan de natuur teruggeven dan we ervan nemen', zegt vader abt.
Nell Westerlaken17 december 2023, 21:31
Abt Isaac Majoor van Abdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven.Beeld Raymond Rutting
'De corebusiness van een klooster', zegt broeder Isaac Majoor (72), 'is natuurlijk het monastieke bestaan: wij zijn hier op aarde om te leven als monnik. Maar met bidden alleen ben je er niet.' Zeven keer per dag wenden de 23 monniken van Abdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven in Berkel-Enschot zich in gebed tot de Almachtige. Intussen moet ook in het klooster de schoorsteen roken, en als het aan broeder Isaac en zijn mannen ligt, gebeurt dat zo duurzaam mogelijk.
Als abt geeft hij geestelijk leiding aan de Tilburgse Cisterciënzers van de Strikte Observantie, de trappisten. Daarnaast behartigt hij de aardse zaken, als leider van de miljoenenonderneming die de abdij óók is. Zo maatschappelijk en klimaatvriendelijk als maar kan, zegt broeder Isaac. 'Als je God zeven keer per dag prijst voor Zijn Schepping en je maakt er buiten een zooitje van, dan ben je letterlijk en figuurlijk niet geloofwaardig.'
OVER DE AUTEUR
Nell Westerlaken is redacteur van de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over voedsel en cultuur.
Op het stille kloosterterrein hangt een geur van mout en gist. De belangrijkste economische activiteit van de abdij vindt plaats in de brouwerij waar het bier La Trappe wordt gemaakt, sinds 1884. Het brouwproces is inmiddels geen monnikenwerk meer. 'De brouwerij, het merk en de receptuur zijn van ons, maar het operationele werk is uitbesteed aan Bavaria', vertelt de abt. Namens de abdij is hij voorzitter van de Raad van Toezicht van de holding waarin ook Royal Swinkels Family Brewers zit (van onder meer Bavaria).
Burgerlijke ongehoorzaamheid
Elk jaar wordt hier zo'n 100 duizend hectoliter La Trappe gebrouwen in tien soorten, waarvan de dubbel en triple de bekendste zijn. De abdij ontvangt huur voor het gebouw en royalties per hectoliter. In 2018 werd een innovatieve, biologische waterzuivering ingezegend, op basis van tropische planten en micro-organismen, 100 procent circulair.
'We willen uiteindelijk meer aan de natuur teruggeven dan we ervan nemen', zegt de abt, die opbiecht dat hij ooit zonnepanelen liet aanbrengen op een plek waar dat volgens overheidsregels niet mocht. 'Een beetje burgerlijke ongehoorzaamheid vind ik niet erg als het doel de middelen heiligt.' Hij draagt de duurzaamheidsboodschap graag persoonlijk uit – twee jaar geleden liet hij zich fotograferen voor kledingmerk G-Star RAW in een habijt van circulaire denim.
Wat nog wel monnikenwerk is: de kaasmakerij, de bakkerij, de chocolaterie, de abdijwinkel en het proeflokaal. In de kaasmakerij is broeder Jacobus bezig met de verse wrongel van die ochtend, samen met de Ghanese novice Eric. Ook de bakker, een van de weinige werknemers 'van buiten', helpt mee. 'We leven van het werk van onze handen', zegt broeder Jacobus: ora et labora.
Kaasmaker John de Kivit aan het werk.Beeld Raymond Rutting
'Het is een prettige afwisseling met de gebeden en meditaties.' Dan moet hij weg, half 12: de klok luidt voor de eucharistie. Spijbelen is er niet bij, de monniken krijgen alleen ontheffing van de zeven dagelijkse gebeden als het werkproces niet kan worden onderbroken zoals in sommige stadia van de kaasproductie.
Stilte, soberheid en solidariteit zijn kernwaarden van de kloosterlingen die de gelofte van armoe hebben afgelegd. Al staat er een brouwerij in de voortuin, een bourgondische levensstijl past daar niet bij. Vandaar dat broeder Isaac vorig jaar na zijn inzegening als abt de Brabantse ondernemers-elite de deur uit bonjourde: hun jaarlijkse netwerkbijeenkomst in het proeflokaal was verworden tot een braspartij die niet strookte met het sobere kloosterleven, vond hij. Ze moesten maar elders gaan netwerkborrelen.
Eftelingpaleis
Toch is winst maken geen vloek in de kloostervertrekken. 'Bavaria wil winst voor de aandeelhouders, wij voor caritas en instandhouding van het klooster. We zitten hier in een soort Eftelingpaleis dat veel onderhoud nodig heeft', zegt de abt, doelend op de omvangrijke abdijgebouwen van eind 19de eeuw met hun torens en kantelen. 'Kost een half miljoen per jaar.'
Een ander deel van het geld gaat naar goede werken en het kloosterleven elders. Vader abt staat op het punt te vertrekken naar Oeganda om een door de abdij gesticht 'dochter'-klooster te bezoeken. De opbrengst van het jaarlijkse kerstconcert gaat dit keer naar de aanplant van een bamboeplantage bij een middelbare school die de abdij liet bouwen in Oeganda.
Allerhande
Voor liefdadigheid worden de 'Bijbelse tienden' aangehouden, een tiende van de inkomsten. Ging dat geld vroeger vooral naar ontwikkelingslanden, 'we bestemmen nu ook geld voor armoedebestrijding in Nederland. We bakken brood voor de voedselbank en de daklozen in Tilburg. Er komen armlastige studenten aan de deur, en mensen die hun gasrekening niet meer kunnen betalen. De overheid zegt wel dat iedereen warm de winter kan doorkomen, maar we zien veel mensen verzuipen in het netwerk van de hulpverlening.'
Intussen wordt voortdurend geïnvesteerd in verdere verduurzaming, op grote en kleine schaal. Nog meer hergebruik, nog meer innovatie. Een volgende fase in de waterzuivering is het vergisten van het slib uit het gebruikte water, om energie mee op te wekken.
De sobere leefstijl van de broeders is de duurzaamheidsgedachte in de praktijk. Ze eten niet meer dan twee keer per jaar vlees, met Pasen en Kerst. 'Tijdens mijn eerste Kerst als abt leek het me wel stoer om zo'n grote kalkoen aan te snijden. Maar niemand wist precies hoe je die moest klaarmaken. Dit jaar zal ik de Allerhande er maar eens bij pakken. Het zal wel weer een rollade worden, denk ik.'
No comments:
Post a Comment