Het werd op de werkvloer als 'normaal' beschouwd dat mannelijke leidinggevenden met vrouwelijke collega's in ondergeschikte posities naar bed gingen

@annozijlstra

February 1

Fysieke intimidatie en seksisme bij DWDD, driekwart ondervraagde NPO-medewerkers getuige van misstanden

Bij het televisieprogramma De Wereld Draait Door is sprake geweest van seksuele relaties in ongelijkwaardige machtsverhoudingen en vond fysieke intimidatie plaats. Dat blijkt uit onderzoek van de commissie-Van Rijn.Gijs Beukers en Abel Bormans1 februari 2024, 11:29

Voorzitter Martin van Rijn van de Onderzoekscommissie Gedrag en Cultuur Omroepen (OGCO) tijdens de presentatie van het onderzoeksrapport.Beeld ANP

Die presenteert vandaag zijn rapport Niets gezien, niets gehoord, niets gedaan. De commissie deed ruim een jaar lang onderzoek, niet alleen naar de omstandigheden bij DWDD, maar ook naar de bredere publieke omroep.

Driekwart van de mensen die door de commissie is ondervraagd, heeft te maken gehad of is getuige geweest van grensoverschrijdend gedrag. Medewerkers van de NPO zijn onder meer bij hun keel gegrepen, tegen de grond geduwd en in het gezicht gespuugd.

Over de auteurs
Abel Bormans en Gijs Beukers zijn verslaggever bij de Volkskrant.

'De commissie is geschrokken van de groep medewerkers die gezegd heeft dat zij te maken hadden met grensoverschrijdend gedrag', zei Van Rijn. 'De gesprekken waren indringend en dikwijls emotioneel.' De Commissie werd ingesteld na onthullingen over grensoverschrijdend gedrag bij De Wereld Draait Door.

Seksuele relaties in ongelijkwaardige machtsverhoudingen bij DWDD

Het werd op de werkvloer als 'normaal' beschouwd dat mannelijke leidinggevenden met vrouwelijke collega's in ondergeschikte posities naar bed gingen, schrijft de commissie. En het kwam zelfs voor dat vrouwen na het verbreken van een seksuele relatie 'met een hogergeplaatste' niet langer welkom waren op de redactie. Of die seksuele relaties over Matthijs van Nieuwkerk gaan, blijft in het rapport onduidelijk.

Oud-werknemers verklaarden tegen de commissie dat van hen werd gevraagd om 'de uiterlijke en seksuele voorkeuren van leidinggevenden te faciliteren'. Zij benoemden dat 'uiterlijke kenmerken en seksuele beschikbaarheid' een rol speelden bij de aanstellingen of contractverlengingen van vrouwen. Over de 'seksuele aantrekkelijkheid en beschikbaarheid' van vrouwelijke medewerkers en zelfs van stagiaires werd openlijk gesproken.

Ook sprak de commissie met verschillende DWDD-medewerkers die indertijd een seksuele relatie hadden in een ongelijkwaardige machtsverhouding op de werkvloer. Volgens de commissie achtervolgden deze affaires de oud-medewerkers en noemden zij die 'een uiterst negatieve en ondermijnende werkervaring, die ook langdurig doorwerkte in hun privé-leven'.

Seksisme was volgens de commissie op de redactie een wijdverbreid probleem. Er waren 'aanhoudende verzoeken om seksueel contact' en er was een cultuur van 'ongepast haantjesgedrag'. Sommige oud-redacteuren durfden in die cultuur niet uit te komen voor hun geaardheid.

Bij De Wereld Draait Door vond ook een aantal keer fysiek geweld plaats

DWDD-medewerkers schetsten verschillende voorvallen waarin leidinggevenden buitenproportioneel reageerden op kleine foutjes of tegenvallers, schrijft de commissie. Deze 'manier van aansturing belastte de werksituatie volgens de DWDD-medewerkers nog eens extra, omdat dit volgens hen gepaard ging met veel verbaal geweld, schreeuwen, bedreigen, non-verbale intimidatie, en in sommige gevallen fysiek geweld.'

Discriminatie en seksisme bij NOS Sport

Bij NOS Sport was meer sprake van grensoverschrijdend gedrag dan gemiddeld gezien bij de publieke omroep, aldus de commissie. Het gaat dan met name over pesten, seksisme en discriminatie. 23 procent van de ondervraagden zegt discriminatie mee te hebben gemaakt. Op vrouwen werd 'gejaagd', zij werden gezien als 'loslopend wild' of als 'prooi'.

Voormalig medewerkers stelden de commissie dat dit leidde tot mentale klachten, stress en depressies. Fysieke gevolgen waren burn-outs, buikpijn en slaapproblemen.

MEER CONCLUSIES UIT HET RAPPORT

• Ruim 55 procent van de 190 medewerkers die gesproken zijn, geeft aan met uitingen van seksisme te maken te hebben gehad als doelwit of als getuige.

• In de gesprekken is een groot aantal verschillende voorbeelden van pestgedrag genoemd.

• Discriminatie is door ruim een kwart van de 190 medewerkers benoemd. Uit de gesprekken komt het beeld dat medewerkers die afwijken van de norm binnen de publieke omroep worden geconfronteerd met uitingen van discriminatie, bijvoorbeeld op basis van spraakaccent, lichamelijke of verstandelijke beperking, het hebben van een GGZ-geschiedenis, lichaamsbouw, sociale klasse of leeftijd.

• Er werden seksuele opmerkingen gemaakt die zich vaak direct richten tot een persoon. De commissie noemt voorbeelden, zoals 'je broek zit heel leuk strak', 'wil je mijn wortel zien?', 'heb je weleens geneukt?', 'waarom heb je dat rokje van vorige week niet aan?', vrouwelijke collega's aanspreken als 'poesje' en vragen aan vrouwelijke collega's 'wie zou je liever pijpen, mij of …?'

Gedrag en Cultuur Omroepen

De Onderzoekscommissie Gedrag en Cultuur Omroepen werd eind 2022 in het leven geroepen. Dat onderzoek, geleid door oud-minister Martin van Rijn, moest gaan over wat er precies is gebeurd achter de schermen bij DWDD, welke signalen er over misstanden zijn geweest en hoe die signalen zijn opgevolgd. De NPO wilde de betrokken medewerkers horen en 'recht doen aan hun belangen', aldus de organisatie.

Aanvankelijk zou de commissie zich alleen richten op de werkcultuur bij DWDD, maar toen later ook meldingen binnenkwamen over andere NPO-programma's werd het onderzoek uitgebreid naar de hele NPO.

Hier zou content moeten staan van bijv. Twitter, Facebook of Instagram

Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.

Hier zou content moeten staan van bijv. Twitter, Facebook of Instagram

De angstcultuur bij De Wereld Draait Door
Vijftien jaar lang geniet een miljoenenpubliek van DWDD. In november 2022 onthult de Volkskrant wat de kijker niet ziet: achter de schermen heerst een angstcultuur.

Oud-hoofdredacteur Dieuwke Wynia reageert na de onthulling: 'Achteraf gezien voel ik me in de steek gelaten door de omroeptop.'

Voormalig NPO-baas Frans Klein zegt niks geweten te hebben van het grensoverschrijdende gedrag achter de schermen, ondanks interne en externe waarschuwingen.

Afgelopen september betuigt Matthijs van Nieuwkerk spijt. Kort daarna maakt RTL bekend dat Van Nieuwkerk bij de zender terugkeert op tv, terwijl het onderzoek nog niet is afgerond. Hoe is dat gegaan?

Lees hier al onze verslaggeving over structureel grensoverschrijdend gedrag bij de publieke omroep.